Yıldızların ve Güneş’in Uzay Hızları

 Ethem DERMAN
 10 Nisan 2012

Gökyüzünü incelediğimiz zaman yıldızların sabit, sadece gezegenlerin hareketli olduğunu görürüz. Bu durum sizi yanıltmasın. Aslında yıldızların da bir hareketi vardır ama kısa zaman içinde onları görmeyiz. Bir yıldızın uzay hızını hesaplayabilmemiz için üç parametreyi bilmemiz gerekiyor. Birincisi onların dikine hızı ki onu tayfını aldığımızda Doppler etkisinden hemen çıkarabiliriz. İkincisi öz hareketidir. Bunu ise, belirli bir zaman içinde gökyüzündeki koordinatlarında meydana gelen değişimden bulabiliriz. Üçüncüsü ise bize olan uzaklığıdır.

Son iki parametreyi ancak Güneş komşuluğundaki yıldızlar için bulabildiğimizden ancak bize yakın olan yıldızların gerçek uzay hızlarını bulabiliriz.

Bulunan hızın içine Güneş’in de hızı girdiğinden gökbilimciler tüm hızları, Güneş komşuluğundaki yıldızların ortalama hızına göre ölçerler. O nedenle ölçülen bu hıza Durgun Yerel Standart (DYS, Local Standard of Rest, LSR) hızı denir.

Resim. Bir cismin Güneş’e göre uzay hızı ve uzay hızının bulunabilmesi için gereken üç parametre.

 

Gökada koordinat sisteminde uzay hızının bileşenleri genellikle U, V ve W ile gösterilir ve birimi saniyede km’dir. U, gökada merkezine doğru, V gökadanın dönme yönünde ve W gökadanın kuzey kutup doğrultusunda ise pozitiftir. Güneş’in DYS’ye göre hız değerleri U=10.00, V=5.23 ve W=7.17 km/s’dir. Güneş’in uzay hızı ise bu bileşenlerin kareleri toplamının kareköküdür ve değeri saniyede 13.37 km’dir.

Güneş Sistemi, Samanyolu merkezi çevresinde yaklaşık dairesel bir yörüngede ve saat yönünün tersine dolanır ve hızı saniyede 220 km’dir. Bu yörüngenin yarıçapı 26 000 ışık yılıdır. Gökada merkezi çevresinde bir yörüngesini tamamlaması için gereken zaman ise 225 milyon yıldır. Her yörünge için gereken bu zamana “Kozmik Yıl” veya “Gökada Yılı” da denir. Güneş Sistemi oluştuğundan bu yana 20 yörünge tamamlamıştır. Her yörüngesi için Güneş 150 000 ışık yılı uzunluğunda yol kateder. Güneş’in bu yörüngesini etkileyen sadece gökada merkezindeki kütle değil, onun yörüngesi içinde kalan tüm yıldızların toplam kütlesidir. Yörünge dönemi bu kütleden hareketle saptanmıştır.

Sevgilerimle…

 

Bu yazıya 2 yorum yapılmış.

  1. Sevgili Özgür, güneşin bu hareketine bildiğim kadar “vortex” demiyorlar ama böyle bir hareketi var. Videoda her şey abartılmış, neden biliyor musun? 22 Aralık’ta hani bir takım kıyametler kopacaktı ya, o senaryolardan biri de buydu. Eğer güneş bu hareketi boyunca galaktik düzlemin altına inince kıyamet kopacaktı ve o tarih de 22 Aralık’tı. Neyse sen de biliyorsun 22 Aralık’ta hiçbir kıyamet kopmadı.

    Samanyolu’nun çapı 100 000 ışık yılı ama diskinin kalınlığı sadece 2000 yılı. Bu diskin üstüne çıkışı ve altına inşinin çevrimi de 30 milyon yıl sürüyor. Güneş bu 2000 yıl kalınlığındaki diskin içinde bu hareketini yapıyor. Şu anda galaktik düzleme uzaklığı da 50 ışık yılı. Diske varması ise yüzbinlerce yıl sonra gerçekleşecek. Diskin altına inse ne olacak? Hiç bir şey olmayacak. Eğer olanağın olsa yer ekvatoruna gitsen iki adım güney yarımküreye geçsen sonra geri dönüp iki adım kuzey yarımküreye geçsen ne olur? Başına bir şey gelir mi? Hayır.

    Eğer bu konuda gerçekleri okumak istersen sana bağlantı adresi verebilirim… Örneğin;
    http://earthsky.org/astronomy-essentials/will-earth-pass-through-galactic-plane-in-2012
    http://scienceblogs.com/startswithabang/2010/06/03/whats-going-to-happen-when-the/

    Unutma o videoyu oraya koyan kişi sahtekarın ta kendisi, web sayfasına gidip okuduğunda anlıyorsun. Sevgilerimle…

    Ethem Derman

  2. Hocam güneş sistemimizin vortex (girdap) şeklinde bir yörüngesi mi vardır? http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=C4V-ooITrws&list=PLrhU-AowtrRhfdIo8k1Nw86cJyDUFPWV2 videoyu izleyip yorumlarsanız aydınlanırız…Teşekkürler

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?