"ay" etiketli yazılar:

LADEE – Ayda Atmosfer Var Mı?

 Ethem DERMAN
 21 Nisan 2013

Önümüzdeki günlerde yani 2013 yılının ortasında NASA, Ay’a yeni bir uzay aracı gönderiyor. Aracın adı Ay Çevresindeki Atmosfer ve TOz Kaşifi, (AÇATOK, ben de kısaltma yaptım). İngilizcesi, Lunar Atmosphere and Dust Environment Explorer (LADEE). Ay ekvatoru bölgesinde bir yörüngeye girecek olan 383 kg kütleye sahip AÇATOK, üstünde üç tane bilimsel alet taşıyor ve sadece 100 gün çalışacak. İsminden de anlaşılacağı üzere Ay’a yakın bölgelerde bulunan atmosfer ve onun içindeki tozu inceleyecek. Peki hani Ay’da atmosfer yoktu, AÇATOK neyi inceleyecek?

Lunar-X’i Gözlemek İster misiniz?

 Ethem DERMAN
 26 Mart 2013

Gökyüzü fotoğrafçıları Ay’ı neden gözlerler? Onlar her zaman ilginç bir yapı bulurlar ve üzerine giderler. Bir zamanlar Ay’da bazı kraterlerde duman çıktığını iddia ederek uzun zaman gözlediler, belki de hala gözlüyorlardır. Lunar-X Ay’da çok ilginç bir bölge ve doğal olarak bize bakan yüzeyde ama bir ay boyunca sadece yaklaşık 4-5 saat gözleme olanağı var. Çünkü sadece bir ışık-gölge olayı. Aslında bu yapı Blanchinus, La Caille ve Purbach kraterlerinin kenarlarının birleşimi ile meydana gelmektedir. O nedenle de Lunar-X’e Purbach Çaprazı veya Werner-X adları da verilmektedir.

Bu Ay Fotoğrafı Hangi Teleskopla Çekildi?

 Ethem DERMAN
 14 Eylül 2012

Fotoğrafın ayrıntılarına bakarsanız sanki Ay’ın, çevresinde dolanan bir uydu ile çekildiğine inanırsınız. Fakat öyle değil! Bu fotoğraf, çok küçük bir teleskop kullanılarak Onur Atılgan ve Sedat Bilgebay tarafından Türkiye’de çekildi. Kendilerine amatör gökbilimci diyen bu kişilerin, yaptıkları işte ne kadar profesyonel olduklarını fotoğrafa baktığınızda görebilirsiniz.

Neil Armstrong Hayatını Kaybetti

 Ruha USLU, TA2IRU
 26 Ağustos 2012

Apollo 11 uzay projesiyle Ay’a ilk ayak basan insan olan pilot, astronot ve bilim adamı Amerikalı Neil Armstrong 82 yaşında hayatını kaybetti. Ay’a adımını attıktan sonra söylediği “Benim için küçük, insanlık için büyük bir adım (One small step for man, one giant leap for mankind)” sözleriyle tarihe geçen Armstrong 7 Ağustos tarihinde, tıkanan damarlarından dolayı kalp ameliyatı olmuştu. Ameliyat sonrası oluşan komplikasyonlar sebebiyle 25 Ağustos tarihinde hayata gözlerini yumdu.

Dünyamızın da Satürn Gibi Bir Halkası Olsaydı!

 Ethem DERMAN
 26 Mart 2012

1980 yılında bir NASA gökbilimcisi yayınladığı araştırmada bundan 34 milyon yıl önce yerin de bir halkası olduğunu ileri sürdü. Bulgularına göre o tarihlerde yer yüzünde çok soğuk kışlar hüküm sürüyordu. Diğer bir bulgusu ise o tarihlerde bol miktarda göktaşı düşmüştü yeryüzüne ama belirli bölgelere. Gökbilimciye göre yeri ıskalayan bu cam yapılı göktaşlarının yerin çevresinde bir halka meydana getirdiğini ileri sürdü. Bu halkanın birkaç milyon yıl yer çevresinde kaldığını ve soğuk iklimin de bu halkanın güneş ışınlarının yolunu kesmesi sonucu oluştuğunu vurguladı. Eldeki verilerden oluşturulmuş bir modeldi. Bugün artık böyle bir tehlike yok, güneş sisteminin içi iyice temizlenmiştir.

Vah Vah, Ay Ezilmiş…

 Ethem DERMAN
 21 Mart 2012

Aşağıdaki görüntüyü ESA gökmeni Paolo Nespoli, tam Ay doğarken Uluslararası Uzay İstasyonundan (UUİ) çekti. Bilindiği gibi UUİ yer çevresinde yaklaşık 350 km yüksekte saniyede 8 km hızla dolanıyor. Günde 18 kez güneşin doğuşunu ve batışını görüyor. Doğal olarak aynı sayıda Ay’ın doğuşu ve batışını da izliyor. Bu bir seri fotoğrafı yaklaşık bir dakikada içinde çekiyor yani hemen hemen aynı anda diyebiliriz veya Ay aynı evrede iken diyebiliriz. Birinci fotoğrafa bakar mısınız zavallı Ay nasıl ezilmiş yukarıdan aşağıya. Bir dakika içinde alınmış bu üç karede biz aynı Ay’ı görmemiz gerekirdi ama öyle değil. Bunu size sormak istiyordum ama son anda vazgeçtim. Bu o incecik yer atmosferinin Ay görüntüsüne yaptığı katkı sadece. Buna fizikte ışınların kırılması diyoruz.

İki Yüzlü Aydede

 Ethem DERMAN
 13 Mart 2012
Kutu

Ay’a neden “Aydede” dediğimizi bir türlü anlamam. Dedem veya yaşlı birisi ile ne ilişkisi var diye kendime sürekli sormuşumdur. Bu halk deyimi acaba nereden kaynaklanıyor? Bugün Ay ile ilgili bir haber okurken Amerikalıların da Ay ile bizimkine benzer bir deyişleri olduğunu öğrendim. Sürekli olarak bize bakan yüzüne “Ay’daki Adam” (man in the moon) tabirini kullanıyorlar. Hatta 1991 yılında “The Man in the Moon” adlı bir film çevirmişler, Türkçe’ye de “Ay’daki Adam” diye tercüme etmişler. Romantik drama türü bu film, bir özdeyiş üzerine kurulmuş ve son sahnesinde şu şekilde dile getirilmiş. “Eğer bir sorunun varsa ve karar veremiyorsan, Ay’daki adamla konuş” (They could talk to the man in the moon if there was any trouble or confusion). Demek onların kültüründe de Ay’da bir adam var, tıpkı bizim Aydedemiz gibi.

Mars’ın Manyetik Alanına Ne oldu?

 Ethem DERMAN
 8 Mart 2012

Mars’ın bugün küresel bir manyetik alanı yok, o nedenle Güneş’in tüm öldürücü ışınları yüzeyini sürekli döver. Fakat yapılan gözlemler kabuğunda bir bölgenin mıknatıslanmış ve kutupsal değişim gösterdiği anlaşılmıştır. Bu kanıtlar Mars’ın 4 milyar yıl önce kuvvetli bir manyetik alanı olduğunu göstermektedir. Peki buna ne oldu, nasıl bir olay manyetik alanın sönümlenmesine neden oldu? Nihayet bilim insanları suçluyu buldular. 4.1-4.2 milyar yıl önce gezegene çarpan yaklaşık 3 Km çapındaki beş asteroidin manyetik alanı tamamen bitirdiği anlaşıldı. Gezegenler oluştuktan sonra ki yaklaşık yarım milyar yıl Güneş çevresindeki diskde oluşan parçacıklar gezegenlere çarparak bir anlamda onların büyümesine neden olmuştur. Buna “bombardıman süreci” denir. Ay’ın yüzeyinde gördüğümüz kraterlerin çoğunun yaşı yaklaşık 4 milyar yıldır.

Sayfa 1 ile 3123