"Evren" kategorisindeki yazılar:

Saf Elmastan Oluşan Ötegezegen Öyküleri

 Ethem DERMAN
 20 Ekim 2012

Son zamanlarda bulunan bazı ötegezegenlerin sadece elmastan oluştuğuna dair ilginç popüler bilim haberlerini okumuşsunuzdur. “55 Cancri e” ötegezegeninin iç yapısı büyük miktarda elmas ve grafitte oluştuğu ileri sürülmüştür. Gökbilimciler bu gezegende maden ocağı açarak elmas çıkartıp zengin olmak istemezler ama yaptıkları araştırmanın da ses getirmesini isterler. Belki okuması-anlaması güç bir konuyu sizinle paylaşmak istiyorum. Tüm kayalık gezegenlerin iç yapısına baktığımızda bunların katmanlaşmış olduğunu görürüz.

Dört Güneşli Ötegezegen

 Ethem DERMAN
 16 Ekim 2012

NASA (Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi) ‘nın ötegezegen bulmak için yörüngeye yerleştirdiği Kepler Uzay Teleskopu, bildiğiniz gibi çok sayıda ötegezegen buldu. Fakat, farklı olanları medyaya düşüyor. Kepler uydusu ile çalışan gökbilimciler, geçiş yöntemi ile ötegezegen bulmak için ilginç yazılımlar geliştirmesine karşın, PH1 adı verilen bu gezegeni maalesef göremediler. Pekiyi kim gördü diye sorarsanız, bilime meraklı olan halktan kişiler yakaladı.

Nerede, Nasıl Yaşadığınızı Biliyor Musunuz?

 Ethem DERMAN
 1 Ekim 2012

Formula 1 yarışlarında arabaların saatteki hızını 360 km diye düşünürsek, saniyedeki hızını hemen bulabiliriz; 0.1 km. Uçakların ortalama hızının saatte 800 km olduğunu biliyoruz, onun da saniyedeki hızına bakarsak 0.22 km olduğunu buluruz. Bunlar günlük yaşamımızda karşılaştığımız hızlar. Ama, farkına varmadığımız hızların değeri fotoğraf üzerinde gösterilmiş, ne denli şaşırtıcı değil mi?

2013 Yılında Güzel Bir Gökcismi: PANSTARRS Kuyrukluyıldızı

 Ethem DERMAN
 6 Eylül 2012

Önümüzdeki yılın başlarında bir kuyrukluyıldız (KY) hem yere hem de Güneş’e çok yaklaşacak. Merkür gezegeninin yörüngesinin içine kadar girecek olan PANSTARRS KY’ı çıplak gözle görülebilecek. 9 Mart tarihinde Güneş’e 45 milyon km yaklaşacak olan bu güzel gökcisminin buz yapısının buharlaşarak geniş bir KY başı ve kuyruğu oluşturacağı tahmin edilmektedir.

Yüksek Uzay Hızlarına Sahip Yıldızlar

 Ethem DERMAN
 10 Nisan 2012

Bir önceki yazımda anlattığım yöntemle bulunan yıldızların uzay hızlarına gökbilimciler baktıklarında, genel olarak iki grupta toplandığını görmüşler. Ağır element bolluğu fazla olan genç yıldızlar, yaşlı yıldızlara göre daha düşük hızlara sahip. Yaşlı yıldızların yörüngeleri eliptik ve gökada düzlemi ile belirli bir açı yapmakta. Bu durum bize uzay hızlarının kimyasal bileşim ile çok yakından ilgili olduğunu gösterir.

Kara Delikler Yıldızları Yutarak mı Büyüyorlar?

 Ethem DERMAN
 10 Nisan 2012

Samanyolu dahil gökadaların bir çoğunun merkezinde, kütlesi milyon GK’nden başlayıp milyar GK’ne uzanan süper kara deliklerin varlığını bugün biliyoruz. Fakat bu kara deliklerin bu kadar kütleye nasıl ulaştıkları bilinmiyor. Bu konuda iki kuram var. Birincisi, bunlar oluştuklarında kütleleri çok büyüktü. Diğeri ise, zaman içinde büyük miktarda gazla çarpışarak veya onları yutarak büyüdüğünü ileri sürer. Son yapılan bir çalışma da, kara deliklerin kendilerine yaklaşan bir çift yıldızın bileşenlerini parçalayarak, onlardan birini yutarak büyüdüğünü ileri sürdü.

Yıldızların ve Güneş’in Uzay Hızları

 Ethem DERMAN
 10 Nisan 2012

Gökyüzünü incelediğimiz zaman yıldızların sabit, sadece gezegenlerin hareketli olduğunu görürüz. Bu durum sizi yanıltmasın. Aslında yıldızların da bir hareketi vardır ama kısa zaman içinde onları görmeyiz. Bir yıldızın uzay hızını hesaplayabilmemiz için üç parametreyi bilmemiz gerekiyor. Birincisi onların dikine hızı ki onu tayfını aldığımızda Doppler etkisinden hemen çıkarabiliriz. İkincisi öz hareketidir. Bunu ise, belirli bir zaman içinde gökyüzündeki koordinatlarında meydana gelen değişimden bulabiliriz. Üçüncüsü ise bize olan uzaklığıdır.

İlginç Kara Delik Arayışı

Gökbilimde önce kuramsal olarak varlığı saptanan, daha sonra da çeşitli gözlem teknikleri ile gözlenen kara delikler bilindiği gibi iki türlüdür. Birincisi, çok büyük kütleli bir yıldız patladığında geriye bir kara delik kalır. Bunun kütlesi 1 GK’den (GK = Güneş Kütlesi) başlar 30 – 40 GK’ne kadar uzanır. İkincisi, gökadaların merkezinde gözlenen kara delikler ki bunların kütlesi milyonlarca GK’dir. Evrende her şeyin büyüğü, küçüğü ve ortancası olduğuna göre bu iki tür arasında yani orta kütleli kara deliklerin (OKKD) varlığını araştırıyor gökbilimciler. Örneğin 100 – 1000 GK’nde kara delikler evrende var olmalıdır diyorlar.

Sayfa 1 ile 41234