"01-Haberler" kategorisindeki yazılar:

Kreiken Rasathanesi’ndeki Radyo Teleskop Anteni Mekanizmasının İncelenmesi

1.         AMAÇ ve KAPSAM

1.1           Amaç

Bu çalımanın amac Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi’nde bulunan Radyo Teleskop antenini tekrar faal hale getirmeye katkı sağlamaktır. Çalışmaların amacı radyo teleskobun olabildiğince orijinal halinin muhafaza edilerek, ihtiyaç duyulan noktalarda modernizasyonlar uygulayarak tüm sistemi tekrar faal hale getirmektir.

Anten üzerinde yaptığımız ilk gözlemde, antenin dipol kısımlarının bütünselliğinin tamam olduğunu, motor kısımlarının bütünselliğinin de tamam olduğunu gördük. Fakat fonksiyonlarının tam olup olmadığı hakkında elimizde bir bilgi ve gözlem yoktu. Antenin aktif hale getirebilmek için iki takım oluşturduk. Bunlardan birincisi mekanik kısımlarını aslına eş olarak aynı fonksiyonları yerine getirebilecek şekilde çalışmasını sağlamak, ikincisi ise anten kısmını inceleyerek çalıştırılmasını yada daha geniş kapsamlı gözlemler için ilaveler/düzenlemeler/ değişiklikler yapma üzere çalışmalar yapmak amacındadır.

1.2           KAPSAM

Bu doküman kapsamında antenin mekanik yapısının çalışma prensipleri anlatılacak ve mekanik yapının orjinalindeki hareketleri yeniden yapabilmesi için yapılan çalışmalar ele alınacaktır.

2.         DÖKÜMANA GENEL BAKIŞ

2.1           İLGİLİ DOKÜMANLAR

Rasathane doküman arşivinden alınan sitem tanıtım dokümanları referans olarak kullanılmış olup, dokümanların içeriğinde antenin mekanik yapısının öalışması konusunda herhangi bir detay bilgiye rastlanmamıştır.

Antenin ve elektronik sistemlerin üretiminin 1950-1960’lı yıllarda NEDERLAND TELEKOM tarafından yapılmıştır, internet araştırmalarında benzer sistemlere rastlanmış olsa da bu antenin bşrebir benzerine denk gelinememiştir.

2.2           TANIMLAR

Yoktur.

2.3           KISALTLAMALAR

Kısaltma Açıklama
AC Alternative Current
Hz Hertz
VAC Voltage Altrnative Current

3.         SİSTEME GENEL BAKIŞ

Prof. Dr. Egbert Adriaan Kreiken’in hatırasına saygı için öncelikle ana amacımızın antenin ana yapısının bozulmamasını sağlama olması kararını aldık.

Motor ve hareketli kısımlar üzerinde yaptığımız gözlem, onarım ve bakımlarda  dikkatimizi çeken önemi bir husus, mekanik sistemin tüm vida ve hareketli parçalarının paslanmaz malzemeden üretilmiş olması idi (pirinç vs). Bu da mekanik sistemi uzun yıllara rağmen korozyona uğramamasını sağlamıştır.

İlk önce tüm hareketli mekanik sistemi kimyasallarla temizleyip yağlayıp hareketlerin daha yumuşak ve sarsıntısız olmasını sağladık. Elde edilen kısıtlı dokümanlarda da mekanik sistemi periyodik olarak bakımının yapılmasından söz edilmektedir.

Elektrik ve elektromekanik kısmının incelenmesi, varsa arızalarının giderilmesi işleri kapsamında;

Sistem üzerinde iki adet motor olduğu ve bunlardan sağ tarafta yer alanının ekvatoryal ve güneş senkron hareketi sağlayan motor olduğu görülmüştür. Solda yer alan motorun ise anteni hızlı olarak ileri ya da geri hızlı hareketle istenilen pozisyona getirilmeyi sağladığı görülmüştür.

Motorların 50Hz şehir şebekesini senkronlamak amacıyla kullandığı ve hazırlanan dişli tertibatları ile güneşin hareketine esenkron bir hareketin sağlandığı belirlenmiştir.

Anten güneş gözlemi amacıyla tasarlandığı için ekvatoryal hareketi bulunduğu yerden batı yönüne doğru yapmaktadır. Yaptığımız kontrolde ekvatortal hareketin tüm fonksiyonlarının çalıştığını gördük ve test ettik.

Sistemin kapakları üzerinden birine kabartma/kazıma olarak çizilmiş olan bağlantı blok şeması görünümü aşağıdaki şekildeki gibidir;

Şekil 1 Orijinal Motor ve Anahtar Şeması

3.1           GÜNEŞ SENKRON Ekvatoryal Hareket

Ekvatoryal hareket sağlayan mekanik yapının blok şeması aşağıdaki gibidir;

Şekil 2 Ekvatoryal Hareket Blok Şeması

Ekvatoryal hareket şekilde görülen AC motorun öncelikle başlangıç sarımlarının M-S-L olarak işaretlenmiş rölenin sarımı üzerinden sürülerek ilk kalkışı yapması ile başlar. İlk hareketinde çok akım çeken kalkış motoru rölenin çekmesine neden olur ve dönmeye başladığında çektiği akım düşer, akım düşünce role çekmeyi bırakır ve hareketin devamlılığı sağlanmış olur.

Ekvatoryal hareketi sağlayan parçalar ve kullanımı şu şekildedir;

  • Ekvatoryal hareket anahtarı açılarak ekvatoryal senkron motorun ilk kalkış için enerjilenmesi sağlanır,
  • Hızlı ileri -geri hareketi sağlayan ikinci motorun herhangibir hareket yapmaması amacıyla bu motoru enerjileyecek olan 3 konumlu (1-0-2) anahtarı 0 pozisyonunda olmalıdır, böylece bu motora enerji gitmeyecektir

Şekil 3 Anahtar Konumları

  • Aşağıdaki şekilde görülen kavrama kolu vidası gevşetilerek üst dişliye geçirilecek ve vida tekrar sıkılacaktır. Bu kavrama kolunun görevi anteni hareket ettirecek olan ana dişliye hangi motorun gücünün uygulanacağını belirlemektir. Kavrama kolu yukarı dişliye yaslandığında ekvatoryal hareketi yapan motor yükü üzerine alacaktır, kavrama kolu aşağıdaki dişliye yaslandığında ise hızlı (1-02 anahtarının konumuna uygun olarak hızlı veya çok hızlı) hareket motoru yükü üzerine alacaktır. Aşağıdaki şekilde kavrama kolu ve dişliler gösterilmiştir;

Şekil 4 Kavrama kolu ve dişliler

Yapılan çalışmalar esnasında herhangibir malzeme yenilemesine gerek olmaksızın birtakım temizleme ve düzenleme faaliyetleri ardından bu hareket sorunsuz olarak çalıştırılabilmiştir.

3.2           HIZLI İLERİ-GERİ EKVATORYAL HAREKET

Yaptığımız kontrollere anteni hızlı olarak doğu ya da batı yönünde hareket ettiren sistemin motorunun çalışmadığı, ancak motor elle tahrik edildiğinde döndüğü gözlemlenmiştir.

Kullanılan motorun özellikleri aşağıdaki tabloda verilmiştir;

Tablo 1 –Hızlı ekvatoryal ileri-geri hareket motoru özellikleri

Üretici Brown-Boveri
Besleme Voltajı 220 VAC
Besleme Frekansı 50 Hz
Gücü ¼ hp

 

Motorun içinde bir ana sargı ve bir yardımcı sargı vardır. Yardımcı sargıya çok kısa süreli (örneğin 1sn kadar) gerilim uygulanarak motor kalkışı sağlanmaktadır. Bu ilk kalkışı sağlamak ve daha sonra devreden çıkmasını sağlama görevi, üzerinden seri olarak akım akıtılan rolelerdedir.  Yardımcı sargıya uygulanan voltajın yönü değiştirilerek motorun yönü de değiştirilebilmektedir. Yardımcı sargıya gerilimin uygulama yönü 1-0-2 şeklinde kodlandırılmış olan ve iç yapısı aşağıdaki gibi olan çoklu komütatör ile sağlanmaktadır;

Şekil 5 1-0-2 Komütatör İç Yapısı Şeması

Yardımcı sargıyı devreye sokmak için ana sargıya seri olarak bir akım rölesi kullanılmıştır. Rölenin kontakları normalde açık NA pozisyonundadır. Ana sargıya gerilim uygulandığında, ana sargıdan geçen akım, akım rölesinden de geçmekte ve kontakları kapalı hale gelmektedir. Kapanan kontaklar üzerinden yardımcı sargıya da enerji uygulanmakta ve motor yardımcı sargıya uygulanan voltajın yönüne bağlı olarak dönmeye başlamaktadır. Motor devrini aldıktan sonra üzerinden geçen akım düşmekte, düşen akımdan dolay akım rölesi kontakları açık pozisyona geçmekte ve motor dönmeye devam etmektedir.

Motorun böyle çalışması beklenirken dönmeye başlamamasından dolayı elektrik sistemi ana kutu kapağında bulunan şemaya göre incelenmiştir. Arızalanabilecek tüm parçalar ve bağlantılar gözden geçirilmiştir.

1-0-2 anahtarının yapılan incelemeler ve testler sonrasında sağlam olduğu gözlemlenmiştir.

Motor sökülerek atölye şartlarında test edilmiş ve sağlam olduğu görülmüştür. Kalkış anında 2,7A ve normal çalışmada 1,6A akım çekmekte olduğu kaydedilmiştir.

Akım rölesinin arızalı olduğu tespit edilmiştir. Piyasadan benzer röleler temin edilmiş ancak gerek mekanik problemlerinden gerekse uygun sarım sayılarına sahip olmadıklarından kullanılamamıştır. Sistemin yaşı göz önüne alındığında orijinal parça bulmanın mümkün olamayacağı değerlendirilmiştir. Bunu üzerine akım rölesi iptal edilerek yardımcı sargıya 1sn enerji verecek bir adet zamanlama rölesi eklenmiştir. Bu zaman rölesi aşağıdaki şekilde gösterilmiştir;

Şekil 6 Eklenen Zaman Rolesi

Zaman rölesi 1-0-2 anahtar kapağı üzerine ray takılarak uygun şekilde montajı yapılmıştır.

Diğer bir husus da anten limit anahtarlarından birinin arızalı olduğu görülerek yenisi ile değiştirilmiştir.

Olası hatalı/kopuk teller için tüm bağlantılar tekrar gözden geçirilmiş eskimiş yıpranmış soket bağlantıları yenilenmiştir.

Motor test edilerek başarı ile çalıştığı gözlemlenmiştir.

Yapılan eklenti aşağıdaki şekilde gösterilmiştir;

Şekil 7 Eklenen Zaman Rolesi Bağlantı Şeması

Antenin hızlı olarak ileri veya geri yönde hareket ettirilebilmesi için izlenmesi gereken adımalar aşağıdaki gibidir;

  • Ekvatoryel hareket anahtarının kapalı konuma getir,
  • 1-0-2 anahtarı 0 pozisyonunda olmalı,
  • Kavrama vidasını gevşet ve alt dişliye geçirerek vidayı tekrar sık,
  • 1-0-2 anahtarını 1 ya da 2 pozisyonuna al ve motorun dönüşünü sağla, antenin hareket ettiğini kontrol et,
  • Anteni diğer yöne çevirmek için 1-0-2 anahtarını 0 pozisyonuna al ve motor tam durana kadar bekle. (Motor tam durmadan diğer pozisyona alırsanız motorun doğasından ötürü aynı yönde dönmeye devam edebilir.) Motor tam durduktan sonra 1-0-2 anahtarını diğer pozisyona al.
  • Anten hareket sistemi üzerinde iki adet limit anahtarı vardır. Bunlar antenin aşırı uca gitmesine engel olmak için ekvatoryal ya da sağ-sol motorlarının elektriğini kesmektedir. Böyle bir durumda aktif durumdaki motoru kullanarak yada elle döndürerek limit anahtarı kesmesinden kurtulabilirsiniz.

Hızlı sağ sol mekanizmasının yapısından dolayı (kavrama kolunun ve gerekli şaft hareketi) otomatik hale getirmek mümkün görünmemektedir. Ancak ana şaft tahriği doğrudan linear yada bir step motor ile sürülürse mümkün olabileceği değerlendirilmiştir.

Sisteme aşağıdaki malzemeler eklenmiştir;

  • 1 adet zaman rölesi – MCB-7
  • Kablo,
  • Klemens,
  • Soket

4.         BAKIM

Sistemin tekrar çalıştırılması esnasında aşağıdaki malzemeler ile bakım yapılmış olup sistemin daha uzun yıllar ayakta kalabilmesini sağlamak amacıyla aşağıdaki malzemeler ile bakım yapılması önerilir.

Yağlama malzemeleri:

  • Förch S411 pas sökücü
  • Förch S402 sıvı gres
  • Förch S485 lityum tabanlı gres (-30, +125 derece

5.         SONUÇ VE ÖNERİLER

Bu doküman kapsamında da anlatıldığı şekli ile Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi’nde bulunan radyo teleskop anteninin mekanik aksamları ilk günkü çalışma prensiplerine uygun olarak yeniden hayata geçirilmiştir.

Mekanik yapı ardından anten ve alıcı çalışmaları da tamamlanarak sistemin yeniden aktif edilmesi sağlanabilecektir.

Bu dokümanın “Bakım” başlığı altında belirtilen malzemeler ile peryodik olarak bakımının yapılması durumunda çalışmasına daha uzun yıllar sağlıklı bir şekilde devam edebileceği değerlendirilmektedir.

Kreiken Rasathanesi’ndeki Radyo Teleskop Anteni’nin İncelenmesi

 Barış DİNÇ, TA7W
 7 Temmuz 2019

Ankara Üniversitesi’nin Ahlatlıbel’de bulunan KREIKEN Rasathane’sinde bulunan ve en son 1970 yıllarda kullanılan radyo teleskobunu TAMSAT olarak yeniden çalıştırma faaliyetlerine başlamıştık. Geçtiğimiz haftalarda yerinde yaptığımız bir inceleme sonrasında antenin modellenmesi ve çalışma parametrelerinin oluşturulması konusunda da çalışmalarımızı hızlandırdık. Bu alandaki çalışmaları derneğimiz üyelerinden Türker Dolapçı (TA2OTD)’nin akademik yaklaşımı ile de bir rapor haline getirmeye çalışacağız.
Geçtiğimiz haftalarda yapılan yerinde incelemeleri ekte bulunan doküman ile kayıt altına almaya çalıştık. İlerleyen zamanlarda simülasyonlar ve antenin çalışma detaylarını da buradan sizlerle paylaşacağız.

ANTEN RAPORU İÇİN BURAYA KLİKLEYİNİZ (PDF)

 

UBAKUSAT USAT Telemetri Dekoder

 Barış DİNÇ, TA7W
 13 Mayıs 2018

UBAKUSAT uydumuz 12 Mayıs 2018 tarihi itibarı ile yörüngedeki yerini alarak ilk sinyallerini göndermeye başladı. Uydu üzerinde bulunan görev bilgisayarının yayınladığı beacon sinyalleri ile ilgili bilgileri sayfamızdaki “UBAKUSAT Amatör Radyo Telemetri ve Transponder Bilgileri” başlıklı yazıda bulabilirsiniz.

Dinleme yaptığınız telemetre bilgilerini aşağıdaki excel dosyasına yerleştirerek çözümleme yapabilirsiniz :

UBAKUSAT_TM_Decoder

Uydumuzun izlenmesi ve veri toplanması amacıyla SATNOGS ağı tarafından planlanmış ve gerçekleştirilmiş dinleme kayıtlarına https://network.satnogs.org/observations/?norad=99998&observer=&page=1&failed=1&bad=1&good=1&station=&future=1&unvetted=1 linkinden ulaşabilirsiniz.

Uydumuzu takip edebilmek için kullanacağınız bilgisayar uydu takip programlarında ihtiyaç duyacacağınız KEPLER ELEMANLARI ve TLE bilgileri aşağıdaki gibidir. Yaklaşık 1 hafta süre ile ISS’in (giderek artacak şekilde) birkaç dakikaönünde gidiyor olacaktır. ISS sinyallerini duyabildiğinizde bizimuydumuzu da duyuyor olabileceksiniz. Yeni KEPLER verileri elimize ulaştığında sizlerle buradan paylaşıyor olacağız.

J-SSOD8_#2

Satellite Name : UBAKUSAT

Time (UTCG) : 11 May 2018 10:40:15.352

Semi-major Axis (km) : 6782.790

Eccentricity Inclination (deg) : 0.0013050

RAAN (deg) : 51.6471

Arg of Perigee (deg) : 201.8486 82.1586

Mean Anomaly (deg)  : 61.5978

(*1) True of Date Coordinate System, Osculating Orbit

UBAKUSAT

1 43466U 98067NP  18133.17129587  .00016161  00000-0  24366-3 0  9998
2 43466  51.6393 193.2586 0001220   3.1725  92.3611 15.54932365   251

İnternet üzerinden konum takibiyapmak için aşağıdaki linki kullanabilirsiniz : https://www.n2yo.com/satellite/?s=43466

 

 

UBAKUSAT Yörüngede

 Levent Postoğlu
 11 Mayıs 2018

TAMSAT Amatör Uydu TeknolojileriDerneği ve İTÜ Uzay Sistemleri Tasarım ve Test Labratuvarı  tarafından geliştirilen 3U büyüklüğündeki küy uydu UBAKUSAT uydusu 11.05.2018 tarihinde Türkiye saati ile 13:00’da Uluslar Arası Uzay İstasyonundan Düşük İrtifalı Dünya yörüngesine (LEO) bırakılıyor. Böylece uydumuzu yörüngeye kadar olan yolculuğunu tamamlayarak yörüngedeki yerini almış olacak.

UBAKUSAT Amatör Radyo Telemetre ve Transponder Bilgilerineaşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz :

UBAKUSAT Amatör Radyo Telemetri ve Transponder Bilgileri

Uydu programlarında kullanılacakKEPLER verisi olarak ISS’eait güncel KEPLER verisinin kullanılması ilk 24saat içinuygun olacaktır. ISS geçiş sürelerine yakın zamanlarda ilgili beaconfrekanslarının takip edilmesi ile uydu dinlenebilir.

ISS güncel KEPLER verisi şu şekildedir :

ISS
1 25544U 98067A   18123.78478694  .00001483  00000-0  29582-4 0  9994
2 25544  51.6422 240.0593 0003433  44.7581  52.2890 15.54194992111612

ISS’in mevcut yerini görebileceğiniz birkaç web sayfası örneği aşağıdaki gibidir:

http://iss.astroviewer.net/

http://www.esa.int/Our_Activities/Human_Spaceflight/International_Space_Station/Where_is_the_International_Space_Station

Uydumuzun sağlık durumunun takibi için tüm radyo amatörlerinin desteğini bekliyoruz. Uydunun dinlemesi ileilgili raporlarınızı aşağıdaki bilgileri de içerecek şekilde bizlere bilgi [at] tamsat.org.tr adresine gönderebilirsiniz :

  • Tarih ve Saat (Türkiye Saati)
  • Dinleme Yapılan Uydu Bileşeni (Mors Beacon, Data Beacon, Transponder)
  • Dinleme İçin Kullanılan İstasyon Bilgisi (İl/İlçe veya Koordinat)
  • Dinlemek İçin Kullanılan Teçhizat Bilgisi (Telsiz, Anten, LNA, vb.)
  • Dinleme Raporunuz (RST)
  • Varsa Ses Kaydı

 

 

 

24 Kasım 2017 IEEE AP/MTT/EMC/ED ODTÜ Seminer Duyurusu

 Barış DİNÇ, TA7W
 24 Kasım 2017

24 November 2017 (13:40):  IEEE AP/MTT/EMC/ED Turkey Seminar Series (S.17)

Speakers: Barış DİNÇ (Technical Vice President – TAMSAT) and Burcu Aybak (General Secretery – TAMSAT)

Topic: “Details of a Low Earth Orbiting (LEO) Cubesat’s Subsystems”

Location: Middle East Technical University, Ankara, Turkey

Abstract: LEO Satellites which are known as CubeSats; have very common usage to investigate the low orbit conditions for research applications of R&D companies; and the development of space technologies, from elementary schools to the universities. Technical experiments and valuable applications are possible in the space conditions. The tests can be started and the results are transferred to the earth by the use of telemetry transceivers in amateur communication bands, which are coordinated by International Amateur Radio Union. Depending to the communication bands; one can also use developed imaging methods to transfer the images of the tests back to earth. If one uses bigger satellites these operations may be very costly. In this presentation, TAMSAT will present the CubeSat satellite structures and the subsystems, orbit’s characteristics, satellite sizes, weights, and ground stations, single and constellation projects and minimum required boards in one CubeSat and the auxiliary boards or payloads will also be mentioned. Followers will also have, the knowledge of TAMSAT’s capabilities; past experiences and future projects.

NST-01 Takımımız NASA Space Apps Challenge 3’ncüsü

 Ruha USLU, TA2IRU
 4 Mayıs 2017

NASA Space Apps Challenge-2017,  bu yıl 29-30 Nisan 2017 tarihlerinde toplam (69) ülke, (187) mekan  ve tam (25.000) kişinin aktif katılımcı ile gerçekleştirildi. Bu yıl bir önceki yıla nazaran (8) ülke ve (36) mekanın da katılımı ile (10.000) katılımcı ile daha fazla ilgi duyulduğu bir yarışma dönemi oldu. Öyle ki #SpaceApps olarak adlandırılan “hashtag” yaklaşık 40 milyon insana ulaştı. Yarışmanın Türkiye kısmı ise Ankara, İstanbul ve Samsun illerinde düzenlendi.

TAMSAT olarak Akademik Bilişim 2017’deydik

 Barış DİNÇ, TA7W
 15 Şubat 2017

2017 Akademik Bilişim Konferansına “GnuRADIO ile Yazılım Tabanlı Radyo İletişimi (Software Defined Radio)” başlığı ile katılarak aşağıdaki içeriği kapsayanir sunum yaparak TAMSAT Amatör Uydu Teknolojileri Derneği’nin tanıtımını dayapmaya çalıştık.

Günümüz haberleşme teknolojisinin temellerini oluşturan
 yazılım tabanlı radyo (SDR : Software Defined Radio)
 konusunun kısa bir tanıtımını ve teknik temellerini anlatmak, 
Linux+GNURadio bileşenlerini kullanarak SDR uygulamalarının 
ev kullanıcıları düzeyinde nasıl geröeşlenebileceğini göstermek.
- SDR nedir ? SDR Teorik temelleri
- SDR donanımlarına hızlı bir bakış
- 5 dolarlık SDR alıcıları herşeyi dinleyebilir mi ?
- GnuRadio nedir ? Nasıl kurulur ? Nasıl Kullanılır ?
- GnuRadio Uygulamaları
        .FM Radyo dinleyelim
        .Uçakların yerini görelim
        .Meteroloji uydularından resim alalım
- Uzayda SDR ve SDR yol haritası

Sunum içeriğine aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz :
SDR-GNURadio_AkademikBilisim2017



 

Göktaşı İnceleme ve Satış Talepleri Hakkında

 Site Yöneticisi
 2 Şubat 2014

Değerli ziyaretçilerimiz; Bingöl iline düşen göktaşının ticari bir meta haline gelmesinden sonra artan ilginin de etkisi ile çok sayıda e-posta almaktayız. Bunların bir çoğu bilimsel düşünceden uzak ve ticari satış bilgisi içeren, nasıl satabileceğini soran ya da bizim satın almamız için resimleri gönderilen mesajlardır. Konuyla ilgili makale altında her ne kadar defaten yorumlarda bunu belirtmiş olsak da, mesajlarda bilgi edinmek yerine bilimi bir kenara bırakıp doğrudan ticari getiri kısmına odaklanıldığından bu açıklamayı yapmak gerekli olmuştur.

Sayfa 1 ile 512345