"Güneş Sistemi" kategorisindeki yazılar:

Mars’ın Manyetik Alanına Ne oldu?

 Ethem DERMAN
 8 Mart 2012

Mars’ın bugün küresel bir manyetik alanı yok, o nedenle Güneş’in tüm öldürücü ışınları yüzeyini sürekli döver. Fakat yapılan gözlemler kabuğunda bir bölgenin mıknatıslanmış ve kutupsal değişim gösterdiği anlaşılmıştır. Bu kanıtlar Mars’ın 4 milyar yıl önce kuvvetli bir manyetik alanı olduğunu göstermektedir. Peki buna ne oldu, nasıl bir olay manyetik alanın sönümlenmesine neden oldu? Nihayet bilim insanları suçluyu buldular. 4.1-4.2 milyar yıl önce gezegene çarpan yaklaşık 3 Km çapındaki beş asteroidin manyetik alanı tamamen bitirdiği anlaşıldı. Gezegenler oluştuktan sonra ki yaklaşık yarım milyar yıl Güneş çevresindeki diskde oluşan parçacıklar gezegenlere çarparak bir anlamda onların büyümesine neden olmuştur. Buna “bombardıman süreci” denir. Ay’ın yüzeyinde gördüğümüz kraterlerin çoğunun yaşı yaklaşık 4 milyar yıldır.

Gökyüzünün İlginç Cisimleri: HD 80606b Ötegezegeni

 Ethem DERMAN
 6 Mart 2012

Jüpiter benzeri bir ötegezegen olan HD 80606b, 190 ışık yılı uzaklıkta Büyükayı takımyıldızında bulunmaktadır. 2001 Nisan ayında geçiş yöntemi ile keşefedilmiştir. Kütlesi 4 Jüpiter kütlesinde ve yarıçapı ise geçiş sırasında Jüpiter’den biraz küçüktür. Yoğunluğu ise yer yoğunluğundan biraz az. Yörünge dönemi 111.436 gün olan bu ötegezegenin en ilginç yanı yörünge dışmerkezliğinin (eksentirisite, e=0 ise çember, e=1 ise doğru) çok büyük olması yani çok basık bir elips yörünge. Yıldızına uzaklığı enöte noktasında 0.876 GB (1 GB=149.5 milyon km), enberi noktasında ise 0.301 GB’dir. Bu sayılar bize eğer bu ötegezegen bizim güneş sistemimizde olsaydı enöte noktasında hemen hemen yere yakın enberi noktasında ise güneşi sıyırarak geçecekti.

Mars’ın Gece Tarafında Işık Gözlendi

 Ethem DERMAN
 4 Mart 2012

Mars da güzel Dünyamız gibi yaklaşık 24 saatte bir döner, dolayısıyla onun da hem gecesi, hem gündüzü var. ESA’nın Mars Ekspres uzay aracı halen onun çevresinde fırıl fırıl dönüyor ve bilimsel gözlemler yapıyor. Bu aracın üzerinde bulunan SPICAM aleti tayfçeker ile Mars atmosferini ve iyonosferini inceliyor. İşte bu alet Mars’ın gece tarafında bir ışık gördü. Hemen ‘Mars’ta canlılar var’ diye düşünmeyin lütfen, önce olayın fiziksel oluşumunu anlayalım. Gözlenen ışık Mars yüzeyinde değil atmosferinde görüldü. Benzer ışık daha önce de Mariner 5 ve Pioneer Venüs uzay araçları ile Venüs atmosferinde gözlenmişti ama Mars’da ilk kez gözlendi.

Mitolojik Savaş Tanrısı Çok Yakınımızda

 Ethem DERMAN
 2 Mart 2012

Mars yarın, yani 3 Mart 2012 günü karşı konumda. Bir anlamda Güneş-Yer-Mars aynı çizgi üzerinde ama yer ortada yer oluyor. Bunun anlamını aşağıdaki şekle bakarak çıkarabiliriz. Akşam Güneş battığında, üçü aynı hizada olduğundan Mars doğudan yeni doğuyor olacak ve gece yarısı tam tepemizde bulunacak. Genellikle bu durumda Mars Yer’e en yakın konumu yöresindedir. İki gün sonra 5 Mart’da Yer’e en yakın ve parlaklığı maksimum olacak. Bize uzaklığı ise 100.78 milyon km. Bu durumda Mars, teleskopta açısal boyutu büyük gözükür ama her yıl İnternet’ten gelen mesajda olduğu gibi Ay büyüklüğünde değil, gözümüz o büyüklüğü fark edemez.  Bize yine kırmızı bir yıldız gibi gözükecek. Mars’ı seyretmek ve onun fotoğrafını çekmek için eğer havalar izin verirse en güzel günlerdeyiz.

Venüs Yavaşlıyor mu?

 Ethem DERMAN
 1 Mart 2012

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Venüs Ekspres uzay aracındaki kırmızıöte bölgede gözlem yapmasının sağlayan VIRTUS detektörü, gezegenin kalın bulutlarını geçerek belirli yüzey şekillerine baktığında kabul edilen dönme döneminden onların 20 Km. daha sonra gördü. Kabul edilen dönme dönemi 1990 yılında NASA’nın Magellan uzay aracının gözlemlerinden çıkarılmıştı. Venüs Ekspres’in bu ayrıntılı gözlemleri bize gezegenin çekirdeğinin katı mı, yoksa sıvı mı olduğu konusunda bilgi veriyor. Eğer çekirdeği katı ise kütle çekirdeğe yığılmıştır ve bu durumda gezegenin dönmesine dış kuvvetler pek etki etmeyecektir. Bu kuvvetlerin başında da venüsün yoğun atmosferi gelmektedir.

Evre Gösteren Gökcisimleri

 Ethem DERMAN
 24 Şubat 2012

Doğal uydumuz “Ay Dede”yi sürekli takip ederiz. Onu kovalamazsak da, o kendini her zaman bize gösterir. Güneş battıktan hemen sonra batıda veya Güneş doğmadan biraz önce doğuda onu hilal şeklinde görürüz. Daha sonra yarısının aydınlık olduğunu ve sonunda tüm diskinin aydınlandığını ve yere gögemizi düşürecek kadar bize ışık gönderdiğini farkederiz. Buna Ay’ın evreleri diyoruz ve sadece Güneş, Ay ve bizim bulunduğunuz konuma bağlı. Başka evre gösteren gökcisimleri var mı? Evet. Örneğin Venüs, tüm diski aydınlandığında bizden çok uzaktır ve açısal çapı küçüktür. 

Venüs, Jüpiter ve Hilal Ay Birarada

 Ethem DERMAN
 23 Şubat 2012
Web sayfamız hazırlanıyor!

Uzun zamandır Güneş battıktan hemen sonra gökyüzünü süsleyen iki parlak cisim göğe bakanların ilgisini çekiyordu ama çoğu kişi bunların ne olduğunu bilmiyordu. Hatta UFO sananlar bile vardı. Güneşin battığı yöne daha yakın olanı Venüs, biraz daha sönük olan ve tepemizde yer alanı ise Jüpiterdir. 25 ve 26 Şubat tarihlerinde bu iki parlak cisme hilal şeklindeki Ay da eşlik edecek. 25 Şubat Cumartesi günü Ay, Venüsün hemen sağ altında yer alırken, Pazar günü her iki gezegenin arasında görünecektir. Fotoğrafta görülen ve hemen akşam güneş battığında batı yönündeki bu güzel buluşmayı kaçırmamanızı öneririm. 

Öğrenciler, Öğretmenler ve Analemma

 Ethem DERMAN
 14 Şubat 2012

Bir önceki göndermide Güneşin her gün aynı saatde fotoğrafını çekerek nasıl Analemma elde edildiğini yazmıştım. Öğrenciler ile bunu yapmak tabii ki zordur. Ama her şeyin bir yolu vardır. Okulunuzun bahçesine 100-150 cm büyüklüğünde düzgün bir bir çubuk dikin. Bir yıl sürede yağmurdan kardan bozulmaması için bunun demirden veya alimünyumdan olması çok daha iyi olur. Havanın açık olduğu her gün 11:55’de (yaz saati boyunca ise 12:55’de) öğrencileri bahçeye çıkarın ve tam saat başında yani 12:00’de çubuğun gölgesinin ucunu işaretleyin.

Sayfa 5 ile 7« İlk...34567