"Yıldızlararası Ortam" kategorisindeki yazılar:

Saf Elmastan Oluşan Ötegezegen Öyküleri

 Ethem DERMAN
 20 Ekim 2012

Son zamanlarda bulunan bazı ötegezegenlerin sadece elmastan oluştuğuna dair ilginç popüler bilim haberlerini okumuşsunuzdur. “55 Cancri e” ötegezegeninin iç yapısı büyük miktarda elmas ve grafitte oluştuğu ileri sürülmüştür. Gökbilimciler bu gezegende maden ocağı açarak elmas çıkartıp zengin olmak istemezler ama yaptıkları araştırmanın da ses getirmesini isterler. Belki okuması-anlaması güç bir konuyu sizinle paylaşmak istiyorum. Tüm kayalık gezegenlerin iç yapısına baktığımızda bunların katmanlaşmış olduğunu görürüz.

NGC 2467: Mandrill Bulutsusu

 Ethem DERMAN
 3 Ağustos 2012

Fotoğrafı görür görmez “Bu bulutsuyu neye benzetmişler?” dedim. Çünkü çok büyük kozmik bir hayalete benziyordu. Aslında bu kozmik sözcüğünü kullanmak istemiyordum. Çünkü son zamanlarda profesör olduğunu iddia eden, sonradan bu ünvandan vazgeçen, televizyonlarda sürekli nasıl besleneceğini anlatan bir üçkağıtçı her yiyeceğe “kozmik” diyordu, maydonoz bile ona göre kozmikti. Herneyse hemen doğal olarak Google’a baktım. Meğer ülkemizde bu isimde bir film de oynamış.

Gökyüzünün Güzellikleri: Alev Bulutsusu

 Ethem DERMAN
 29 Temmuz 2012

İnsanlar fotoğraf keşfedildiğinden bu yana gözümüzün gördüğü bölgede fotoğraf çekmişlerdir. O nedenle çekilen ilk fotoğrafa bakarak bulutsuları bir şeylere benzetmişlerdir. Bu fotoğrafta aynı bulutsunun iki farklı dalgaboyunda çekilmiş fotoğrafını görüyorsunuz. Üstteki görsel bölgede, daha çok amatörlerin H-alfa dediği filtre baskın olmak üzere, ikincisi ise WISE teleskopu ile kırmızıöte bölgede çekilmiş yani gözümüzün duyarlı olmadığı bölge.

Gökyüzünün Güzellikleri: Lale Bulutsusu

 Ethem DERMAN
 27 Temmuz 2012

Ben İstanbul’a taşınalı bu kentin simgeleri fazlasıyla önüme çıkmaya başladı. Bugün APOD (Astronomy Picture Of the Day, bulutsu.org)’da Lale bulutsusunun güzel bir görüntüsü vardı. Her ne kadar beni takip eden dostlarıma her seferinde önersem de, bulutsu.org sayfasını takip etmiyorlar düşüncesi ile sizlere bu güzel görüntüyü paylaşmak istedim.

Yüksek Uzay Hızlarına Sahip Yıldızlar

 Ethem DERMAN
 10 Nisan 2012

Bir önceki yazımda anlattığım yöntemle bulunan yıldızların uzay hızlarına gökbilimciler baktıklarında, genel olarak iki grupta toplandığını görmüşler. Ağır element bolluğu fazla olan genç yıldızlar, yaşlı yıldızlara göre daha düşük hızlara sahip. Yaşlı yıldızların yörüngeleri eliptik ve gökada düzlemi ile belirli bir açı yapmakta. Bu durum bize uzay hızlarının kimyasal bileşim ile çok yakından ilgili olduğunu gösterir.

İlginç Kara Delik Arayışı

Gökbilimde önce kuramsal olarak varlığı saptanan, daha sonra da çeşitli gözlem teknikleri ile gözlenen kara delikler bilindiği gibi iki türlüdür. Birincisi, çok büyük kütleli bir yıldız patladığında geriye bir kara delik kalır. Bunun kütlesi 1 GK’den (GK = Güneş Kütlesi) başlar 30 – 40 GK’ne kadar uzanır. İkincisi, gökadaların merkezinde gözlenen kara delikler ki bunların kütlesi milyonlarca GK’dir. Evrende her şeyin büyüğü, küçüğü ve ortancası olduğuna göre bu iki tür arasında yani orta kütleli kara deliklerin (OKKD) varlığını araştırıyor gökbilimciler. Örneğin 100 – 1000 GK’nde kara delikler evrende var olmalıdır diyorlar.

M9 Küresel Yıldız Kümesi

Fransız Charles Messier, bir kuyrukluyıldız avcısıydı. Fakat gökyüzünde kuyrukluyıldıza benzeyen öyle cisimler vardı ki onu ve diğer avcıları aldatıyordu. Bu benzer cisimler gökyüzünde hep aynı yerde dururken gerçek bir kuyrukuyıldız gökyüzünde hareket ederdi. Bunlardan kurtulmak için 110 cisim barındıran bir katalog yaptı. Amacı “bunlar kuyrukluyıldız değil sakın aldanmayın” demekti.

1987A Süpernovasının Gizemi

Teleskopun keşfinden bu yana en parlak patlamalardan biridir bu süpernova. Hubble Uzay Teleskopu 1990 yılında uzaya yerleştiğinden bu yana 1987A sürekli gözetim altında. Süpernova 23 Şubat 1987 tarihinde patladı yani patlama kanıtı ışınlar bizim gözümüze geldi. Güney yarımküreden gözüken ve Samanyolu’muzun uydu gökadalarından biri olan bizden 168.000 ışık yılı uzaklıktaki Büyük Magellan Bulutu’nun bir yıldızıydı. O zaman gerçek patlama demek ki İ.Ö. (M.Ö.) 166.000 yıllarında meydana gelmiş.

Sayfa 1 ile 212