"kara delik" etiketli yazılar:

Farklı Dalgaboylarında Farklı Görüntüler: Centaurus A

 Ethem DERMAN
 11 Nisan 2012

Centaurus A, yere çok yakın eliptik bir gökadadır. Uzaklığı 12 milyon ışık yılı olan bu gökada radyo dalgaboylarında çok şiddetli patlamalar gösterdiği için etkin gökadalar sınıfına girer. Merkezinde çok büyük kütleli bir kara delik barındırır. İlk kez 1847 yılında Sir John Herschel tarafından güney yarımkürede gözlenmiştir. 160 yıl sonra bugün, onun soyadı ile uzayda dolaşan Herschel gözlem uydusu ile Centaurus A’nın gizemleri keşfedilmektedir.

Kara Delikler Yıldızları Yutarak mı Büyüyorlar?

 Ethem DERMAN
 10 Nisan 2012

Samanyolu dahil gökadaların bir çoğunun merkezinde, kütlesi milyon GK’nden başlayıp milyar GK’ne uzanan süper kara deliklerin varlığını bugün biliyoruz. Fakat bu kara deliklerin bu kadar kütleye nasıl ulaştıkları bilinmiyor. Bu konuda iki kuram var. Birincisi, bunlar oluştuklarında kütleleri çok büyüktü. Diğeri ise, zaman içinde büyük miktarda gazla çarpışarak veya onları yutarak büyüdüğünü ileri sürer. Son yapılan bir çalışma da, kara deliklerin kendilerine yaklaşan bir çift yıldızın bileşenlerini parçalayarak, onlardan birini yutarak büyüdüğünü ileri sürdü.

İlginç Kara Delik Arayışı

Gökbilimde önce kuramsal olarak varlığı saptanan, daha sonra da çeşitli gözlem teknikleri ile gözlenen kara delikler bilindiği gibi iki türlüdür. Birincisi, çok büyük kütleli bir yıldız patladığında geriye bir kara delik kalır. Bunun kütlesi 1 GK’den (GK = Güneş Kütlesi) başlar 30 – 40 GK’ne kadar uzanır. İkincisi, gökadaların merkezinde gözlenen kara delikler ki bunların kütlesi milyonlarca GK’dir. Evrende her şeyin büyüğü, küçüğü ve ortancası olduğuna göre bu iki tür arasında yani orta kütleli kara deliklerin (OKKD) varlığını araştırıyor gökbilimciler. Örneğin 100 – 1000 GK’nde kara delikler evrende var olmalıdır diyorlar.

Gökyüzünün Güzellikleri: Gökadaların Savaşı, M86 ve NGC 4438

 Ethem DERMAN
 27 Şubat 2012

Evrende gökadalar da insanlar gibi küme halinde bulunurlar. Bu kümelerin içinde en meşhur olanı Virgo’dur, çünkü çok yakındır. Bizden 50 milyon ışık yılı (IY) uzaklıktaki bu küme tam bir gökada kentidir ve içinde yaklaşık 1.500 gökada barındırır. Nasıl kentlerde caddede dolaşırken insanlar birbirine çarparsa, gökada kümelerinde de bu görülür. İki gökadanın çarpıştığını düşünsenize; saniyede yüzlerce kilometre hızla birbilerine girerler ve bu sırada milyarlarca yıldız çekimsel olarak etkilenir ve yine çarpışan gaz ve toz bulutları bir anlamda kozmik havai fişekleri andırır. Kümeler içinde gökada çarpışmaları her zaman meydana gelir ama bazen kanıtları çok zayıftır.

Sayfa 1 ile 11