Tag Arşivi: Arif SOLMAZ
Gökadaların Oluşumu
Büyük Patlama’dan sonra gökadaların nasıl oluştukları gökbilimciler tarafından halen araştırılan bir sorudur. Gökbilimciler, Büyük Patlama’dan sonraki bir kaç yüz milyon yıl içinde maddenin tüm evren genelinde kümelendikleri varsayımında bulunuyorlar. Bu kümelerden bazıları iç hareketleri nedeniyle dağıtılmışken, bir kısmı ise yakındaki maddeyi çekerek büyümüşlerdir. Büyümeyi sürdüren kümeler bugün gördüğümüz gökadaların başlangıçları olmuşlardır. Bu ilk gökadalar 12.5 milyar yıl önce görülmeye başlamıştır.
Karanlık Madde Olasılıkları
Karanlık Madde’nin doğasının araştırılması fizik ve gökbilimde oldukça aktif bir alandır. Bilim adamları onun hangi maddeden oluştuğunu henüz bilmeseler de, çok sayıda olasılığı araştırıyorlar.
Karanlık maddenin başlıca özelliği “karanlık” olması, yani hiç ışık yaymaması. Görünür, X-ışın veya kızılötesi dalgaları yaymıyor. Genellikle radyo veya kızılötesi dalgaboylarında tespit edebildiğimiz büyük hidrojen bulutları da değiller. Buna ilaveten, karanlık madde, görünen madde ile kütleçekimsel olarak etkileşebilmeli. Bu nedenle karanlık madde gökadalarda veya gökada kümelerinde gördüğümüz kütleçekimsel etkilere neden olabilecek kadar yeterli kütleye sahip olmalı. Büyük hidrojen bulutları karanlık maddenin yaptığını yapacak kadar çok miktarda kütleye sahip değil.
Gizli Kütle
Gökadalardaki yıldızlar, gökadaların türüne bağlı olarak, kütleçekiminin etkisiyle farklı şekillerde hareket ederler. Eliptik gökadalardaki yıldızlar tüm doğrultularda hareket edebilirler. Sarmal gökadaların kollarındaki yıldızlar daha düzenli bir şekilde, gökadanın merkezi etrafında hareket ederler. Düzensiz gökadalardaki yıldızlarsa aşağı yukarı rastgele şekilde hareket halindedirler.
Gökadaların Gizli Yaşamları: Gizli Nesneler
Gökadaların görsel dalgaboyu dışındaki diğer dalgaboylarında gözlenmesi, diğer nesnelerin ve bileşenlerin ortaya çıkarılmasını sağlayabilmektedir. Bazıları görsel dalgaboyunda görülebilse de, elektromanyetik tayfın diğer bölgelerinde daha parlak olabilirler.
Gökadaların Kümelenmesi
Aynı yıldızlar gibi, gökadalar da çoğunlukla grupların içinde ve kümeler halinde bir arada bulunurlar. Birkaç gökadadan oluşan gruplar çoğunluktadır ve bunlar genellikle daha büyük gökada kümelerinin bir parçasıdırlar. Samanyolu Gökadamız’a, her ikisi de güney yarımküreden gözlenebilen düzensiz gökadalar olan, Büyük ve Küçük Macellan Bulutları eşlik etmektedir. Andromeda Gökadası da iki adet küçük yoldaş gökadaya sahiptir, M32 ve M110.
Gökadaların Adlandırılması
Eğer görünüş veya yer olarak ayrı iseler bazı gökadalara açıklayıcı isimler verilir (Andromeda, Whirlpool gibi). Fakat çoğu gökada bir katalogda adlandırıldığı şekilde bilinir. Gökyüzündeki nesnelerin en eski kataloglarından biri Charles Messier tarafından yapılmıştır. Messier 1700’lerde kuyrukluyıldızları arıyordu, fakat kuyrukluyıldızlar gibi, ama hareket etmeyen, nesneleri de kaydediyordu. Sonunda bu nesnelerin bir kataloğunu hazırladı, ve konumlarını bir liste şeklinde kaydetti, böylece onlara tekrar baktığında kuyrukluyıldız olduklarını zannederek şüpheye düşmeyecekti.
Gökadaların Görünen Yaşamları: Gökadaların Özellikleri
Samanyolu da diğer tüm gökadalar gibi kütleçekimi ile bir arada tutulmaktadır. Kütleçekimi aynı zamanda gökada etrafında dolanan yıldızları, gezegenimsi cisimleri, gaz ve tozları da bir arada tutmaktadır. Gezegenler Güneş’in etrafında dolandığı gibi, Güneş te Samanyolu’nun merkezi etrafında dönmektedir.
Gökadalar
Galaksi veya gökada, kütleçekim kuvvetiyle birbirine bağlı yıldızlar yıldızlararası gaz, toz ve plazmanın meydana getirdiği yıldızlararası madde ve şimdilik pek anlaşılamamış karanlık maddeden oluşan sistemdir. Tipik galaksiler 10 milyon (cüce galaksi) ile bir trilyon (dev galaksi) arasındaki miktarlarda yıldız içerirler ve bir galaksinin içerdiği yıldızların hepsi o galaksinin kütle merkezini eksen alan yörüngelerde döner. Galaksiler çeşitli çoklu yıldız sistemlerini, yıldız kümelerini ve çeşitli nebulaları da içerebilirler. Çevresinde gezegenler ve asteroitler gibi çeşitli kozmik cisimler dönen Güneş, Samanyolu galaksisindeki yıldızlardan yalnızca biridir.
TAMSAT-Bilim ekibi ile iletişime geçmek veya sosyal ağlardan takip etmek isterseniz sitede yer alan adres bilgilerimizi kullanabilirsiniz. Soru, öneri ve eleştirileriniz en kısa zamanda cevaplanacaktır. Size en kısa zamanda cevap gönderebilmemiz için lütfen gönderilerinizde ad, soyad ve e-posta bilgilerinizin doğruluğunu kontrol ediniz.
